Blogs

Waarschuwingsborden: wat ieder bedrijf zou moeten weten!

Veiligheidsborden, waarschuwingsborden en signalatie

Ieder bedrijf heeft de verantwoording om een veilige werkomgeving te creeëren voor haar werknemers. Nu zit er nog al wat verschil in de risico's per bedrijf. Op een kantoor loop je nu eenmaal minder risico's dan in een fabriek of werkplaats. Alle mensen die zich begeven binnen een bedrijf: van werknemers tot bezoekers, hebben recht op die veilige omgeving. Maar hoe moet een bezoeker, die geen verstand heeft van de bedrijfsprocessen en de risico's, nu weten wanneer er een bepaald voorschrift dient? Of dat hij of zij moet oppassen voor bepaalde risico's? Daarvoor zijn er veiligheidsborden en waarschuwingsborden. Ook wel veiligheidssinalering genoemd. 

Veiligheid op de werkvloer wordt o.a. door een goede veiligheidssignalering bereikt. Denk aan nooduitgangborden, verbodsborden, waarschuwingsborden, of tekens voor gevaarlijke stoffen. Bij veel bedrijven is deze signalering niet prioriteit nummer één, terwijl het hier wel gaat om het allerbelangrijkste aspect van werken: veiigheid van de mensen die er werken. Bij een calamiteit of noodsituatie is bewezen dat een goede signalering het verschil kan maken. Dat betekent letterlijk dat bij een goede signalering mensenlevens kunnen worden gered. 

Daarom is het belangrijk dat de waarschuwingsborden op de juiste plaats worden opgehangen, groot genoeg zijn en dat ze voldoen aan de normen zoals zijn vastgelegd (ISO 7010 normen, opgesteld in 2012). 

EWaarschuwingsbord en veiligheidsborden

Wat moet zijn de verplichtingen voor uw bedrijf?

Veiligheidssignalisatie op de arbeidsplaats is een onmisbaar instrument in de bescherming tegen ongevallen. Het doel van veiligheidssignalering is, op een snelle en gemakkelijk te begrijpen manier de aandacht te vestigen op voorwerpen en situaties die bepaalde gevaren kunnen veroorzaken. In het geval van bijvoorbeeld een brand, kan bij een goede signalering sneller geëvacueerd worden en beter de nodige hulp verleend worden. Daarbij kunnen er volgens de NEN 3011, de ISO 3864-1 en de ISO 7010 diverse combinaties van symbolen of symbolen en tekst worden gemaakt. Een tekst alleen mag echter nooit. Het is niet toegestaan om binnen één gebouw of organisatie verschillende symbolen met dezelfde betekenis door elkaar te gebruiken.

Een aantal hoofdpunten binnen de Europese Richtlijn zijn:

  • De overheid van EG lidstaten moet alle werkgevers verantwoordelijk stellen voor het voorzien van voorgeschreven veiligheidssignalering. De Richtlijn omschrijft minimale eisen, het is natuurlijk wenselijk dat er voorzien wordt in extra signalering In de uitvoering van de eisen beschreven in de richtlijn mag er een kleine afwijking zijn in de pictogrammen en ze mogen ook gedetailleerder zijn dan de voorbeelden die in de bijlage beschreven staan. Het is essentieel dat de gebruikte pictogrammen dan dezelfde betekenis uitdragen als de beschreven voorbeelden
  • Er is geen (wettelijke) vastlegging van de afmetingen van de te gebruiken pictogrammen. Er bestaan wel adviezen over de grootte. Kijk daarvoor iets verder in deze blog. Wel wordt er in de richtlijn vermeld dat reddingsborden (veiligheidssignalisatie) voor minimaal 50% van het oppervlak uit groen moeten bestaan
  • Het gebruik van nalichtende pictogrammen is volgens de Richtlijn wel toegestaan maar niet verplicht
  • Brandbestrijdingsmateriaal moet aangegeven worden met een pictogram of een localisatiebord. 

Wat betekenen de verschillende kleuren en vormen? 

Veiligheidsborden moeten in één oogopslag duidelijk maken welk gevaar dreigt, wat verboden is of juist verplicht. De eisen voor veiligheidssignalering zijn vastgelegd in Europese normen. Veiligheidssignalering kan levens redden door te waarschuwen in gevaarlijke en ongezonde situaties. Het kan bijvoorbeeld een vluchtroute aangeven bij brand of andere calamiteiten.

Waarschuwingsborden en veiligheidssignalering

Veiligheidsborden geven in een oogopslag weer wat wel of niet mag, of wat een gevaar vormt. De vorm, kleur en symbolen van veiligheidsborden zijn door voorschriften in de wet bepaald. Elk type bord heeft zijn eigen betekenis:

  • Verbodsborden zijn rond, hebben een rode rand met schuine dwarsbalk en een zwart symbool op een witte achtergrond. De betekenis is STOP, dit mag niet!
  • Waarschuwingsborden zijn driehoekig, hebben een zwarte rand en een zwart symbool op een gele achtergrond. De betekenis is opgepast, mogelijk gevaar!
  • Gebodsborden zijn rond met een wit symbool op een blauwe achtergrond. De betekenis is dit is hier verplicht.
  • Reddingsborden hebben een rechthoekige vorm met een wit symbool op een groene achtergrond. Zij duiden de evacuatieroute en de plaats van reddingsmiddelen aan.
  • Brandbestrijdingsmiddelen hebben een rechthoekige vorm met een wit symbool op een rode achtergrond. Zij markeren de plaats van de blusmiddelen.

Welke Pictogrammen kun je gebruiken bij waarschuwingsborden?

Veiligheidssignalatie moet door middel van eenvoudige pictogrammen, zonder overbodige details. De afmetingen mag de werkgever zelf bepalen. Wel dient rekening gehouden te worden met de zichtbaarheidsverhouding tussen achtergrondkleur en de kleur van de signalering. Kleine afwijkingen van de normen mogen, zolang de waarschuwing maar duidelijk is. De Arboregeling bevat eisen voor veiligheidssignalering. Over de boodschap van de borden mag geen enkel misverstand ontstaan. Daarom gelden er Nederlandse en Europese normen voor het ontwerp, het beeld (pictogram), de tekst en het kleurgebruik. De werkgever is verplicht veiligheidsborden te gebruiken als de werkplek, het gereedschap, machines of rijdend materieel gevaar voor de gezondheid of de veiligheid kunnen opleveren. Ondanks de eisen die gesteld worden aan de begrijpbaarheid van veiligheidssignalering, wordt van de werkgever verwacht dat hij de medewerkers informeert over de betekenis van de signalering.

Hoe groot moet het waarschuwingsbord zijn?

Je hebt nu gekozen voor een bepaald soort waarschwuingsbord en/of veiligheidsbord. Na het uitkiezen van het juiste pictogram ben je er nog niet helemaal. Want hoe groot dient de sticker/het bord te zijn. De Europese richtlijn geeft aan welke grootte er nodig is om alles juist te kunnen zien. De grootte van het bord verhoudt zich tot de afstand waarop de lezer zich van het bord bevindt. Houdt deze verhouding aan:

  • Op 5 meter afstand:  Borden van 100 mm doorsnede
  • Op 10 meter afstand: Borden van 200 mm doorsnede
  • Op 20 meter afstand: Borden van 400 mm doorsnede
  • Op 50 mm afstand: Borden van 1000 mm doorsnede

Hang het waarschwuingsbord op een slecht verlichte plek? Overweeg dan om nalichtende materialen te gebruiken! Zo wordt de leesbaarheid altijd groter. Bij de signalering van vliuchtwegen is het verstandig om altijd nalichtend materiaal te gebruiken (het is echter niet verplicht).  

Waar plaatst u uw signalering?

U heeft nu het juiste bord en weet de juiste grootte die u wil bestellen. U krijgt het ewaarschwuingsbord binnen, maar waar gaat u het nu ophangen? U heeft niets aan goede veiligheidssignalering als u die borden vervolgens niet op de goede plaats bevestigd. Eigenlijk is de plaatsing misschien wel het meest essentiële onderdeel, de plaats waar het bordje hangt, bepaalt de zichtbaarheid van de signalering. Hierover zijn geen regels gemaakt, immers is iedere situatie anders. Een goed advies is om een logische plaats te kiezen die direct opvalt. Denk er ook aan om consequent te zijn. Hang borden in verschillende ruimtes op dezelfde plekken, zodat er eenduidigheid ontstaat en overal in één oogopslag gezien kan woorden wat de veiligheidssituatie is.  

Meest voorkomende veiligheidssinalering en waarschuwingsborden

Wat zijn binne bedrijven nu de meest voorkomende borden op het gebied van veiligheid en waarschwuing? Heeft u al nagedacht over de volgende borden? Nog niet alles op orde? U kunt uiteraard ons assortiment bekijken, of contact met ons opnemen

  • Vluchtwegen (in ieder bedrijfspand verplicht)
  • AED aanwezig en plaats van bevestiging
  • Verboden te roken
  • Brandgevaar
  • Struikel, slip of valgevaar
  • Gevaren bij het gebruik van bepaalde machinens
  • Blootstelling aan schadelijke gassen, dampen of stoffen
  • Onafgebakende gevaarlijke zones

Waarschwuingsborden en veiligheidssignalering

Wet- en regelgeving

ARBO wet

De werkgever zorgt ervoor dat de werknemers doeltreffend worden ingelicht over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s, alsmede over de maatregelen die erop gericht zijn deze risico’s te voorkomen of te beperken. Tevens zorgt de werkgever ervoor dat de werknemers doeltreffend worden ingelicht over de wijze waarop de deskundige bijstand, bedoeld in de artikelen 13, 14, 14a en 15, in zijn bedrijf of inrichting is georganiseerd De werkgever ziet toe op de naleving van de instructies en voorschriften gericht op het voorkomen of beperken van de in het eerste lid genoemde risico’s alsmede op het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen. Indien persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking van de werknemers worden gesteld en indien op arbeidsmiddelen of anderszins beveiligingen zijn aangebracht, zorgt de werkgever ervoor dat de werknemers op de hoogte zijn van hun doel en werking en de wijze waarop zij deze dienen te gebruiken. De werkgever ziet toe op de naleving van de instructies en voorschriften gericht op het voorkomen of beperken van de in het eerste lid genoemde risico’s alsmede op het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Europese regelgeving sinds 2011

Voordat de EU zicht richtte op één europese norm rondom veiligheidssinalering, waren er in alle Europese landen verschillende borden in gebruik. Als je de grens met Duitsland passeerde kon een kleur iets heel anders betekenen of een symbool een ander gevaar aangeven. De EU besloot in 2011 dat dit niet wenselijk was en heeft de regelgeving rondom waarschuwingsborden en veiligheidsborden eenduidig gemaakt voor de hele Europese unie. 

Vanuit ISO is geadviseerd aan de Europese Commissie om de ISO 7010 – Graphical symbols – Safety colours and safety signs – Registered safety signs voor Europa over te nemen. Door de internationale commissie ISO TC 145/SC2 Graphical symbols – Safety identification, signs, shapes, symbols and colours werdt er al jaren gelobbyd bij de Europese commissie én CEN om dit door te voeren omdat er tot op heden per land verschillen zijn in pictogrammen. Middels een versnelde procedure is ISO 7010: 2011 zonder enige wijziging overgenomen door CEN op 23 juni 2012. NEN is als CEN-lid gebonden deze Europese norm de status te geven van een nationale norm. Aangezien normen niet strijdig mogen zijn, moeten nationale normen waarbij dit het geval is worden ingetrokken óf, indien het een andere toepassing betreft, worden gewijzigd.

Nalichtende materialen

Vluchtwegen, nooduitgangen, reddingsmiddelen en brandbestrijdingsmiddelen dienen ook vindbaar te zijn bij een lichtuitval. Dit kan worden bereikt door elektrisch verlichte signalering met noodstroomvoorziening of nalichtende signalering in combinatie met een algemene noodverlichting. Combinaties zijn ook mogelijk. Het einddoel moet altijd zijn dat de vloer in de vluchtroute voldoende overzichtelijk blijft en dat de vluchtrichtingen, (nood)uitgangen, reddingsmiddelen en brandbestrijdingsmiddelen adequaat zijn gemarkeerd. De ISO 16069 geeft normering voor de toepassing voor zogeheten Low Level Lighting (LLL) systemen in gebouwen aan land welke op passagiersschepen al jaren verplicht zijn (ISO 15370). Hiermede wordt een ononderbroken markering gerealiseerd, vlak boven de vloer of op de vloer, waarmede men naar de uitgangen wordt geleid. In deze markering kunnen weer symbolen worden opgenomen.